Ubóstwo i bezdomność nie są wybranym stylem życia a ludzie ich doświadczający nie mogą być pociągani do odpowiedzialności ani karani za swoją nędzę.

„Judym w pewnej chwili powiedział, że musi leczyć biednych, ponieważ pochodzi
z motłochu i musi spłacić swój dług, walczyć o poprawę ich warunków mieszkaniowych i zdrowotnych. Joasia spojrzała na jego zmienioną twarz, po czym spytała, jaki związek z nimi mają te wszystkie sprawy. Odrzekł, że jest odpowiedzialny za tych ludzi, nie może mieć żony, ani żadnej rzeczy czy uczucia, póki nie zmieni losu tych ludzi: „Otrzymałem wszystko, co potrzeba… Muszę to oddać, com wziął. Ten dług przeklęty… Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory. Muszę wyrzec się szczęścia. Muszę być sam jeden. Żeby obok mnie nikt nie był, nikt mię nie trzymał!”(1)  Autor: Stefan Żeromski. Tytuł: „Ludzie bezdomni”.

Powieść „Ludzie bezdomni” przyniosła Żeromskiemu pozycję „duchowego wodza pokolenia”, czy dzisiaj ktoś taki jest? Czy nikt nie ma do spłacenia długu? Czy wszyscy są pewni jutra? Czy nikt z nas nie będzie bezdomny, nie będzie szukał pomocy?

Moja reakcja na informację, którą czytam na www.swinoujskieinfo o tym, że: „Pierwsze osoby bezdomne, które nie miały pieniędzy na bilet powrotny do swojej miejscowości zamieszkania, otrzymały w ostatnich dniach propozycję pomocy. Akcja ma związek
z kampanią mającą na celu ograniczeniem liczby bezdomnych pochodzących spoza naszego miasta” była negatywna.

Negatywna – nie dla prób rozwiązania problemu bezdomności. Negatywna dla braku poszanowania praw człowieka. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. Art. 31. Pkt1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Pkt. 2 Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. Pkt 3. Ograniczenia w zakresie korzystania
z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności
i praw. Art. 47. Pkt 1. Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Art. 52. Pkt 1. Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Art. 75. Pkt. 1. Władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. (2)

Próby szukania rozwiązań problemu bezdomności w UE:
Feantsa Policy Conference pt. „Stawianie czoła bezdomności w Unii Europejskiej: poszukiwanie następnej generacji najlepszych praktyk” odbyła się w dniach 23-25 października 2014 roku w Bergamo. Misja od 2012 roku realizuje Strategię orzecznictwa opartego o wiedzę, współpracę i przejrzystość , której elementem jest zdobywanie wiedzy i dzielenie się nią z jak największą grupą. EANTSA wzywa Unię Europejską i kraje członkowskie do wdrażania innowacyjnych i bardziej efektywnych programów na rzecz zwalczania bezdomności: 1. UE i kraje członkowskie powinny wprowadzić zintegrowane plany działań na każdym szczeblu polityki społecznej aby poradzić sobie ze wzrostem skali bezdomności i eksmisji. 2. UE i kraje członkowskie powinny zwrócić uwagę na rosnącą liczbę migrantów wśród ludzi doświadczających bezdomności. Przestrzegając prawa do przemieszczania się w ramach UE, należy odnowić politykę wobec migracji aby zapewnić większe bezpieczeństwo osobom, które wyemigrowały do innych państw członkowskich. 3. UE i kraje członkowskie powinny zaakceptować fakt, iż ubóstwo i bezdomność nie są wybranym stylem życia
a ludzie ich doświadczający nie mogą być pociągani do odpowiedzialności ani karani za swoją nędzę. 4. Wsparcie kierowane do ludzi bezdomnych i zagrożonych eksmisją powinno zostać zwiększone w ramach polityki mieszkaniowej o programy zapobiegające eksmisjom oraz szybki dostęp do mieszkań np. poprzez sprawdzony program „Najpierw mieszkanie” jako klucz do redukowania bezdomności. 5. UE za pośrednictwem EUROSTAT oraz z pomocą krajów członkowskich powinna gromadzić dane o bezdomności, które są niezbędne do tworzenia efektywnych strategii. 6. UE
i kraje członkowskie powinny wziąć pod uwagę prawny i wynikający z koncepcji praw człowieka wymiar bezdomności. 7. UE i kraje członkowskie powinny wykorzystywać fundusze strukturalne do walki z bezdomnością. Bergamo, 24.10.2014. (3)
Nie trudno zgodzić się z jedną z uczestniczek konferencji Lenką Laubova, która mówi: Po pierwsze bezdomność nie jest rozumiana jako proces co obserwuję na wszystkich poziomach. Jeśli nie rozumiesz przyczyn i ścieżek bezdomności nie będziesz mógł pomóc. W naszej strategii zakładamy, że bezdomność to proces. Po drugie, samorządy lokalne maja wiodącą rolę w rozwiazywaniu tego problemu. Politycznie zdarzają się komunikaty płynące od niektórych partii, że ulice powinny być oczyszczone z ludzi uzależnionych, bezdomnych i nie pasujących. (4)

Próby szukania rozwiązań problemu bezdomności w Polsce:
Kielce: Model GSWB w całości jest zbyt szeroki, aby mógł być rekomendowany każdej polskiej gminie, nie udało się także stworzyć instrukcji pozwalającej na jego dostosowanie. Autorzy wydają się świadomi tego faktu, wskazując iż model należy traktować jako zbiór praktyk, z których można czerpać według potrzeb. Jeśli funkcją modelu jest przedstawienie lokalnym społecznościom różnych możliwości, form pomocy, usług, rozwiązań itd., które wedle własnego rozeznania mogą wybierać
i wdrażać dowolne.(5)
Warszawa: Autorzy opracowania: „Mazowieccy Interesariusze Bezdomności” starają się przekonywać, że nie można ludziom po prostu kazać wyjechać z gminy A do B, ponieważ w B kiedyś byli zapisani w jakimś urzędzie. Mówią o tym, że Warszawa tak jak inne duże miasta europejskie daje anonimowość, perspektywę pracy i nadzieję na zmianę sytuacji” .(6)
Warszawa: Raport „Współpraca administracji publicznej i organizacji pozarządowych w dziedzinie usług społecznych” wskazuje formy wsparcia, analizy oraz przykłady rozwiązań niezbędnych w skutecznej walce z bezdomnością. W raporcie czytam miedzy innymi: „Od 2001 r. jedna z organizacji pozarządowych utworzyła pod Warszawą ośrodek, który zajmuje się wyłącznie terapią. Na turnusy terapeutyczne przyjmowane są osoby ze wszystkich placówek dla bezdomnych mężczyzn oraz (co jest ogromnym sukcesem!) osoby mieszkające poza systemem placówek.(7) Autorzy raportu akcentują, że rozwiązanie problemu bezdomności przez jedna gminę jest utrudnione ze względów finansowych jak i organizacyjnych Istnieje możliwość tworzenia związków celowych, opartych na współpracy międzygminnej. Przeszkodą
w lepszym rozumieniu zjawiska bezdomności jest brak rzetelnych badań socjologicznych. Bardzo istotne jest z punktu widzenia autorów tworzenie mieszkań chronionych i zabieganie o przydział najskromniejszego mieszkania bezdomnym, którzy przeszli pozytywnie terapię odwykową i rokują nadzieję na usamodzielnienie. (8) W raporcie silnie zaakcentowano, że dużo już zrobiono dla stworzenia systemu pomocy osobom bezdomnym. Osiągnięto to dzięki współpracy sektora publicznego
z organizacjami pozarządowymi.
Świnoujście: Uczestnicząc w pracach Komisji Zdrowia i Edukacji w sprawie bezdomności wspólnie z innymi radnymi wypracowaliśmy wnioski: 1) W celu uporządkowania stanu prawnego obiektów należy: – Przejąć obiekt przy ul. Jachtowej 4, który jest bezprawnie użytkowany przez „Instytut św. brata Alberta”, a który miał być zwolniony i zwrócony miastu do dnia 1 czerwca 1994 roku – zobowiązanie Instytutu
z dnia 27.10.1993r. a dotyczące oddania w użytkowanie wieczyste Instytutu działki nr 213/2 o pow. 1.3698 ha. -Nawiązać współpracę z „Instytutem św. brata Alberta” co do możliwości prowadzenia schroniska dla bezdomnych przez Instytut na nieruchomości przy ul. Karsiborskiej 19 (tzw. Czarna droga) oraz określić zasady partycypowania przez miasto w kosztach przeniesienia tam schroniska: np. poprzez przeniesienie prawa użytkowania wieczystego z Instytutu na rzecz miasta, aby miasto mogło dokonać remontu obiektu i zawrzeć umowę z Instytutem na prowadzenie tam schroniska dla bezdomnych. 2)Zabezpieczyć w terminie do rozpoczęcia sezonu letniego terenu bunkrów nadmorskich celem wyeliminowania możliwości grupowania się i zasiedlania w nich bezdomnych oraz stale monitorować te obiekty przez służby porządkowe. 3) Objąć szczególną opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie bezdomne rodziny z dziećmi, zamieszkujące w ogrodach działkowych. W tym celu stale współpracować z prezesami pracowniczych ogrodów działkowych i Komendą Miejską Policji. 4) Stale monitorować miejsca gromadzenia się bezdomnych przez odpowiednie służby porządkowe, a ich uwagi i spostrzeżenia włączać do przedkładanej Radzie Miasta informacji w sprawie bezpieczeństwa i porządku
w Świnoujściu. 5) Podjąć współpracę z prezesami ogrodów działkowych w zakresie wyeliminowania zagrożeń dla ujęć wody pitnej, a spowodowanych brakiem rozwiązań odprowadzania lub wywozu ścieków z zamieszkałych działek.

Moją uwagę jednak zwróciła osoba Pana Romana Oczosia. Jego zasługi zostały docenione w w/w protokole. „ Dostrzega się ważną rolę „Instytutu św. brata Alberta”
w rozwiązywaniu problemów bezdomności w mieście Świnoujściu, a w szczególności Pana Romana Oczosia, którego zaangażowanie, upór a wręcz poświęcenie łagodzą sytuację niejednego człowieka, który zagubił się w dzisiejszym świecie, często także na własne życzenie. (9)

Wspominam o Nim, bo to był również „Judym”, on na co dzień zmagał się z przeciwnościami losu. Rozumiał ludzi, pomagał ale i tez ich słuchał. Dbał aby nie byli głodni, oraz aby mieli odpowiednie badania lekarskie. Przyjeżdzający wiedzieli, że długo w Świnoujściu zostać nie mogą. Pomagał im, wracać do siebie. Był jednym z nich.

→  W 2012 roku zaczyna działać streetworker. „To nie takie proste, mówi rzecznik Urzędu Miasta Świnoujście. Praca streetwokera nie jest łatwa. Andrzej Zieliński będzie systematycznie odwiedzał miejsca, gdzie najczęściej przebywają bezdomni i żebrzący(bunkry, wydmy, opuszczone budynki, przeprawy promowe, okolice dużych sklepów itp.). Aby móc być skutecznym musi nawiązać dobry kontakt, swoistą więź z tymi ludźmi. Tylko zdobywając ich zaufanie jest szansa, że przynajmniej część bezdomnych uda mu się przekonać do współpracy z instytucjami pomocy społecznej i zmiany swojego dotychczasowego życia. (10)

→ Rozpoczyna się akcja plakatowa – Nie dawaj.

→  Prezydent Miasta Świnoujście ogłasza otwarty konkurs na przeprowadzenie kampanii informacyjnej przeciwdziałającej żebractwu w mieście, w okresie od marca do grudnia 2015 r..

→  W marcu 2105 roku w Świnoujściu ruszyła akcja pomocy bezdomnym! Wywożąc ich wbrew własnej woli (bo jaki mają wybór), gdzieś gdzie chcą, bez pewności, że nie wrócą.

Nie oceniam działań podejmowanych w Świnoujściu. Nie osądzam bezdomnych. Zależy mi na zdrowiu i bezpieczeństwie wszystkich mieszkańców Świnoujścia.
Zaczęłabym od posprzątania śmieci wyrzucanych w lasach, zwłaszcza przy ul. Krzywej (za blokami).
Następnie postawiłabym na współpracę sektora publicznego z organizacjami pozarządowymi również w innych gminach.

żródło:

1.http://mam-cel-w-zyciu.bloog.pl/
2. http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm
3  http://www.czynajpierwmieszkanie.pl/content/uploads/2014/10/zapis-z-bergamo_ca%C5%82osc.pdf
4 Jw.
5 http://kielce.caritas.pl/pdf/ekspertyza-wygnanska.pdf
6 http://www.misja.com.pl/wp-content/uploads/2013/037 /Mazowieccy_interesariusze_bezdomnosci.NOWY_.pdf
8 http://www.aglomeracja.holdikom.com.pl/LinkClick.aspx?fileticket=AJE3%2Bdv2vX4%3D&tabid=151
9 Jw.
10 Załączniku Nr 1 do Uchwały Nr XXXVI/304/2005 Rady Miasta Świnoujścia z dnia 10 lutego 2005 roku pn: „INFORMACJA DOTYCZĄCA PROBLEMÓW BEZDOMNOŚCI MIASTA ŚWINOUJŚCIA”.
11 http://www.swinoujscie.pl/pl/contents/content/126/1950

Author: Aneta Zdybel